Układ immunologiczny to skomplikowany, za to świetnie działający system, zbudowany z narządów wytwarzających komórki odpornościowe. Komórki te stanowią zorganizowaną „armię”, która każdego dnia dzielnie walczy z atakującymi ją wrogami: bakteriami, wirusami, grzybami, alergenami, pasożytami.

Jednak to od nas, naszego stylu życia, wyborów żywieniowych i ogólnej troski o zdrowie, w dużym stopniu zależy kondycja owej armii. Dowiedz się więcej o tym, jak wspierać ją na co dzień.

Budowa układu immunologicznego

Narządy układu immunologicznego nazywamy również narządami limfatycznymi, ponieważ powstają w nich limfocyty – białe komórki krwi, pełniące kluczową rolę w zachowaniu odporności.

Limfocyty stanowią bardzo zróżnicowaną grupę, w skład której wchodzą: limfocyty B (wytwarzają przeciwciała), limfocyty T (są odpowiedzialne za komórkową odpowiedź odpornościową) i „naturalni zabójcy”, czyli komórki NK (komórki naturalnej cytotoksyczności – są toksyczne dla zmienionych komórek własnych organizmu, na przykład nowotworowych albo zakażonych wirusem).1

Do narządów limfatycznych należą natomiast:

  • szpik kostny – jest miejscem, w którym powstają elementy morfotyczne krwi, nie tylko ważne dla odporności leukocyty (krwinki białe), ale również erytrocyty (krwinki czerwone) i trombocyty (płytki krwi), 
  • węzły chłonne – są to niewielkich rozmiarów gruczoły, rozmieszczone wzdłuż naczyń chłonnych, w których gromadzą się limfocyty; w niektórych miejscach (szyja, pachy, pachwiny, brzuch) tworzą tak zwane „pakiety”; funkcją węzłów chłonnych jest filtracja limfy, współtworzenie przeciwciał i usuwanie drobnoustrojów.
  • grasica – dojrzewają w niej limfocyty T,
  • śledziona – umiejscowiona jest w jamie brzusznej, podobnie jak węzły chłonne jest miejscem bytowania komórek odpornościowych,
  • pozostałe – migdałki, kępki Peyera.1, 2

Odporność wrodzona a nabyta

Mechanizmy obronne w naszym organizmie możemy podzielić na wrodzone (nieswoiste) oraz nabyte (swoiste). W przypadku odporności wrodzonej, mechanizmy odpowiedzi mają początek właściwie natychmiast po kontakcie z antygenem.

Pierwszą linię obrony stanowią skóra, błony śluzowe, naturalny mikrobiom i kilka innych czynników. Jeśli jednak patogenom uda się je pokonać, wówczas trafiają na drugą linię, którą stanowią komórki odpornościowe.

Wrodzona odpowiedź immunologiczna nie jest jednak tak wyspecjalizowana, jak odpowiedź nabyta, czyli swoista, która uruchamiana jest, gdy mechanizmy odpowiedzi wrodzonej nie zdołają poradzić sobie z patogenami.

Odporność nabyta potrafi je bowiem rozpoznać dzięki swoistej pamięci, wykształconej w trakcie poprzednich kontaktów z antygenami.1

Jak można wzmocnić odporność organizmu?

Nasze nawyki mogą osłabić lub wzmocnić naturalną odporność organizmu. Palenie papierosów, picie dużych ilości alkoholu, dieta oparta na „śmieciowym” jedzeniu, przepracowywanie się, stres, brak snu – to znaczące czynniki ryzyka osłabienia odporności. Aby natomiast ją wzmocnić, warto pamiętać o „złotych” zasadach, którymi są:

  1. Zdrowa dieta, oparta na warzywach, owocach, produktach z pełnych ziaren zbóż, w której artykuły pochodzenia zwierzęcego odgrywają rolę drugoplanową. Za szczególnie przyjazne dla odporności uznaje się: czosnek, cebulę, chrzan, jeżówkę i miód. W diecie warto uwzględnić też wysokiej jakości tłuszcze, których źródłem są oleje roślinne (lniany, rzepakowy, oliwa z oliwek), ryby, orzechy, nasiona (dyni, słonecznika, sezamu). Jeśli odporność jest osłabiona, można wspomóc się na przykład olejem z wątroby rekina, zawierającym alkiloglicerole o działaniu wspierającym układ odpornościowy.
  2. Aktywność fizyczna – forma ruchu powinna być dostosowana do indywidualnej kondycji organizmu oraz preferencji. Już nawet codzienny spacer w energicznym tempie pozytywnie odbija się na zdrowiu i samopoczuciu. Minimalny czas, poświęcony na aktywność, powinien wynosić 30-60 minut 3 razy w tygodniu.
  3. Regularny tryb życia, wysypianie się, unikanie intensywnego stresu (ważne jest znalezienie nawyków, które pomagają rozładować napięcie: sport, czytanie książek, rękodzieło, spędzanie czasu z przyjaciółmi).
  4. Rezygnacja z palenia papierosów oraz umiarkowane picie alkoholu.3, 4

Chociaż nie wszystkich chorób da się uniknąć, poprzez zdrowy styl życia można zmniejszyć ryzyko wielu z nich.

Biografia:

  1. Newman T. How the immune system works. https://www.medicalnewstoday.com/articles/320101.php Data dostępu: 21.06.2019
  2. All About the Immune System. https://www.stanfordchildrens.org/en/topic/default?id=all-about-the-immune-system-90-P01665 Data dostępu: 21.06.2019
  3. Od czego zależy odporność? https://www.mp.pl/pacjent/dieta/wywiady/90034,od-czego-zalezy-odpornosc Data dostępu: 21.06.2019
  4. Shark liver oil. https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-956/shark-liver-oil Data dostępu: 21.06.2019